Жасанды газонға күтім жасау: толық нұсқаулық

Жасанды газонның басты артықшылықтарының бірі — табиғи шөппен салыстырғанда күтімінің қарапайым болуы. Оны шабу, тыңайту және өсуі үшін тұрақты суару қажет емес. Дегенмен «күтімі аз» деген сөз жабынды мүлде қараусыз қалдыруға болады дегенді білдірмейді.

Газон бетіне біртіндеп шаң, жапырақ және ұсақ қоқыс жиналады, тұрақты жүктеме түсетін жерлерде түк жапырылады, ал спорт алаңдарында толтырма орын ауыстырады. Тұрақты күтім газонның ұқыпты көрінісін, суды дұрыс ағызуын және бастапқы пайдалану қасиеттерін сақтауға көмектеседі.

Бұл мақалада ауладағы, террасадағы және футбол алаңындағы жасанды газонға қалай күтім жасау керегін, сондай-ақ дақ, қар, жапырылған түк және зақымданған жерлермен не істеу керегін қарастырамыз.

Жасанды газонға күтім қажет пе

Иә. Жасанды газон өспейді және қурап қалмайды, бірақ оған адамдар, спорттық аяқ киім, жиһаз, жел, жауын-шашын, шаң және температура өзгерістері әсер етеді.

Тұрақты күтім жасалмаса, келесі мәселелер пайда болуы мүмкін:

• жапырақ пен қоқыстың жиналуы;
• түктің жапырылуы;
• толтырманың біркелкі таралмауы;
• судың ағуының нашарлауы;
• тігістер мен босап қалған жиектердің байқалуы;
• ластанған жерлерде арамшөп немесе мүктің пайда болуы;
• дақтар мен жағымсыз иістер.

Күтім көлемі жабынның мақсатына байланысты. Шағын террасадағы газонға күн сайын жоғары жүктеме түсетін мектеп немесе коммерциялық футбол алаңына қарағанда аз күтім қажет.

Газонды суару және шабу қажет емес

Жасанды газон өсу үшін суаруды, шабуды, тыңайтқышты және табиғи шөпке арналған құралдармен өңдеуді қажет етпейді. Бұл су шығынын азайтып, аумақты күтіп ұстауға кететін уақытты қысқартады.

Дегенмен суды бетті шаңнан, тозаңнан және ұсақ ластанудан тазалау үшін пайдалануға болады. Ыстық ауа райында сумен шаю қызған газонды уақытша салқындатады.

Жапырақ пен ірі қоқысты тұрақты түрде алып тастаңыз

Түскен жапырақтарды, бұтақтарды, қағазды және басқа ірі қоқысты жиналған сайын, әсіресе қатты желден кейін алып тастаған дұрыс.

Тазалау үшін мыналарды қолдануға болады:

• жекелеген ірі заттар үшін қолмен жинау;
• үлкен аумақ үшін ауа үрлегіш;
• жұмсақ пластик тырма;
• синтетикалық қылшықты щетка;
• үрлеу режиміндегі бақша шаңсорғышы.

Органикалық қоқысты газон бетінде ұзақ уақыт қалдырмаңыз. Ылғал жапырақтардың астында су жиналып, ұсақ бөлшектер уақыт өте түктің түбіне еніп, дренажға кедергі келтіруі мүмкін.

Бұрыштарға, жиектастардың жанына, ағаштардың астына және қоршау маңына ерекше назар аударыңыз. Мұндай жерлерде қоқыс әдетте жылдамырақ жиналады.

Жабынды сумен шайыңыз

Жаңбыр беттің шаңының бір бөлігін табиғи түрде шайып кетеді. Құрғақ әрі шаңды ауа райында жасанды газонды шлангтан кәдімгі сумен мезгіл-мезгіл шаюға болады.

Су келесі ластануларды кетіруге көмектеседі:

• шаңды;
• тозаңды;
• ұсақ құмды;
• сусын іздерін;
• үй жануарларынан қалған ластануды;
• басқа жеңіл кірлерді.

Қатты су ағынын тігістерге және жабын жиектерінің астына бағыттамаңыз. Шамадан тыс қысым толтырманы жылжытып немесе жалғау орындарын біртіндеп әлсіретуі мүмкін.

Шаю алдында судың дренаж тесіктері арқылы еркін ағып, жабын астында жиналмайтынына көз жеткізіңіз.

Жапырылған түкті тараңыз

Тұрақты қозғалыс болатын жерлерде талшықтар біртіндеп еңкейіп, жапырылады. Аулада бұл көбіне жүретін жолдарда, кіреберіс маңында және бақша жиһазының астында болады. Футбол алаңында қақпа маңы, орталық бөлік және ойыншылар жиі қозғалатын жерлер жоғары жүктемеге ұшырайды.

Түкті көтеру үшін:

1. Беттегі ірі қоқысты алып тастаңыз.
2. Нейлон немесе басқа синтетикалық қылшықтары бар қатты щетка алыңыз.
3. Щетканы түктің табиғи бағытына қарсы жүргізіңіз.
4. Бір жерде ұзақ тоқтамай, бүкіл аумақты біркелкі өңдеңіз.
5. Өңдегеннен кейін толтырманың бетке шығып кетпегенін тексеріңіз.

Үлкен спорт алаңдары үшін арнайы механикалық щеткалар қолданылады. Олар талшықтарды көтеріп, толтырманы біркелкі таратады.

Металл щеткаларды және өткір тістері бар тырмаларды қолданбаңыз. Олар полиэтилен талшықтарын кесіп, газон негізін зақымдауы мүмкін.

Жасанды газонды қаншалықты жиі тарау керек

Барлық нысанға ортақ нақты кесте жоқ. Жиілік пайдалану қарқындылығына, түк биіктігіне, толтырма мөлшеріне, ауа райына және алаңның орналасуына байланысты.

Жеке аулада газонның жағдайына қарап, анық жапырылған кезде тарауға болады. Жиһаз астындағы және адамдар көп жүретін жерлерге жиірек көңіл бөлу қажет.

Футбол алаңын тұрақты тексеру керек. Алаңда жаттығу мен матч неғұрлым көп өтсе, түкті көтеру, толтырманы тегістеу және жүктемесі жоғары жерлерді тексеру соғұрлым жиі жүргізіледі.

Дақтарды қалай кетіруге болады

Жаңа ластану оңайырақ кетеді, сондықтан дақтың толық кебуін күтпеген дұрыс.

Жалпы тазалау тәртібі:

1. Қатты қалдықтарды қасықпен, майлықпен немесе пластик қырғышпен алыңыз.
2. Сұйықтықты бетке жаймай, таза шүберекпен сіңіріп алыңыз.
3. Ластанған жерді сумен шайыңыз.
4. Қажет болса, әлсіз сабын ерітіндісін қолданыңыз.
5. Тазалағаннан кейін құралдың қалдығын таза сумен мұқият шайыңыз.

Көпшілік тұрмыстық ластануға агрессивті химиялық құрал қажет емес. Кез келген арнайы құралды қолданар алдында оны көзге түспейтін шағын жерде тексерген дұрыс.

Сусындар мен тағам дақтары

Кофе, шай, шырын және басқа сусын іздерін көбіне сумен жылдам шайып кетіруге болады. Дақ қалса, аз мөлшерде бейтарап жуғыш құрал қолданып, кейін аумақты қайтадан таза сумен шайыңыз.

Сағыз және жабысқақ заттар

Жабысқақ затты бірден жұлып алмаңыз: онымен бірге талшықтар созылып немесе зақымдануы мүмкін. Затты салқындатып, қатайтқаннан кейін пластик құралмен біртіндеп алып тастаңыз.

Май және бояу

Майлы ластану, еріткіш және бояумен абай болу қажет. Белгісіз химиялық құрамды полиэтилен талшықтары және жабын негізімен үйлесімділігін тексермей қолданбаңыз.

Үй жануарлары болған жағдайда газонға күтім жасау

Жасанды газонды үй жануарлары жүретін аумақта пайдалануға болады, бірақ ластануды уақытында тазалау қажет.

Қатты қалдықтарды алдымен қолмен алып, кейін аумақты сумен шайыңыз. Иісті кетіру үшін жануарларға қауіпсіз және жасанды газонға арналған жұмсақ құрал пайдалануға болады.

Жабын астында суды дұрыс ағызу жүйесі болуы маңызды. Сұйықтық негізде қалып қойса, бетті шайғаннан кейін де жағымсыз иіс сақталуы мүмкін.

Жасанды газонды шаңсорғышпен тазалауға бола ма

Әдеттегі қуатты тұрмыстық шаңсорғышты, әсіресе кварц құмы немесе басқа толтырмасы бар газонда қолдану ұсынылмайды.

Күшті сору:

• толтырманың бір бөлігін алып кетуі;
• талшықтарды созып немесе зақымдауы;
• беттің біркелкілігін бұзуы;
• түкті ұстап тұратын қабатты азайтуы мүмкін.

Тұрақты тазалау үшін ауа үрлегіш, жұмсақ тырма немесе жасанды газонға арналған арнайы щетка қауіпсіздеу.

Толтырмасы бар спорттық газонға күтім жасау

Түк биіктігі 40 мм болатын футбол газоны әдетте кварц құмымен және функционалдық толтырмамен бірге пайдаланылады. Ойын кезінде толтырма алаң бойымен біртіндеп орын ауыстырады.

Ол әсіресе келесі жерлерден жылдам кетеді:

• қақпашы алаңдарынан;
• айып алаңдарынан;
• орталық шеңберден;
• алаң бұрыштарынан;
• стандартты соққылар орындалатын жерлерден;
• алаңға кіретін жерлерден.

Спорт алаңына күтім жасау мыналарды қамтиды:

• түкті тарау;
• тығыздалып қалған толтырманы қопсыту;
• толтырманы қайта тарату;
• тозған жерлерге материал қосу;
• бетті қоқыстан тазалау;
• тігістер мен белгілеуді тексеру;
• беттің тегістігін бақылау;
• судың ағуын тексеру.

Қосымша салынатын толтырманың түрі мен мөлшері нақты алаңның құрылымына сәйкес болуы керек. Газон мен қолданыстағы жүйенің сипаттамаларын ескермей, кез келген материалды қоса беруге болмайды.

Тігістер мен жабын жиектерін тексеріңіз

Тазалау кезінде рулондардың жалғанған жерлеріне және алаң периметріне назар аударыңыз.

Келесі мәселелерді уақытында жою қажет:

• көтерілген жиектерді;
• ажырай бастаған тігістерді;
• босаған белгілеуді;
• негіз зақымдарын;
• жабын астындағы шұңқырлар мен дөңестерді;
• су жиналатын жерлерді.

Шағын ақауды бірден жөндеу оңай әрі арзан. Тігісі ажыраған алаңды пайдалана берсе, зақымданған жер ұлғайып, адамдар үшін қауіпті болуы мүмкін.

Қыста жасанды газонға қалай күтім жасау керек

Жасанды газонды қыста сыртта қалдыруға болады. Аяз жабынды алып тастауды талап етпейді, бірақ мұздаған талшықтардың икемділігі төмендейді.

Қысқы күтімнің негізгі ережелері:

• мұздаған түкті күшпен тарамаңыз;
• мұзды металл құралдармен жармаңыз;
• өткір күрек қолданбаңыз;
• жұқа қар мен мұз қабатына мүмкіндігінше табиғи түрде еруге мүмкіндік беріңіз;
• борпылдақ қарды өткір жиегі жоқ пластик күрекпен тазалаңыз;
• түкті зақымдамау үшін жұқа қорғаныш қар қабатын қалдырыңыз;
• көктемде қар ерігеннен кейін дренажды, тігістерді және толтырманы тексеріңіз.

Спорт алаңы қыста пайдаланылатын болса, тазалау тәсілі жабынның құрылымы мен қызмет көрсететін ұйымның ұсыныстарын ескеруі керек.

Қыстан кейін газонмен не істеу керек

Қар кеткеннен кейін жабын мен негіз толық ерігенше күтіңіз. Содан кейін:

1. Қыста жиналған қоқысты алып тастаңыз.
2. Еріген судың еркін ағып жатқанын тексеріңіз.
3. Тігістерді, жиектерді және ақ белгілеуді қараңыз.
4. Жапырылған түкті щеткамен көтеріңіз.
5. Спорт алаңындағы толтырманың таралуын тексеріңіз.
6. Қажет болса, жергілікті жөндеу жүргізіңіз.

Негіз әлі мұздаған немесе шамадан тыс ылғалды болса, қарқынды тарауды бастамаңыз.

Газонды жоғары температура мен оттан қалай қорғау керек

Жасанды газон талшықтары полимер материалдардан өндіріледі. Олар ашық от пен қатты қызған заттардың әсерінен деформацияланып немесе балқуы мүмкін.

Жабынның үстіне мыналарды қоюға болмайды:

• мангал;
• гриль;
• ыстық металл ыдыс;
• шоқ;
• ашық оты бар жабдық.

Тамақ дайындау аймағын плитка, бетон немесе басқа жанбайтын бетте, газоннан қауіпсіз қашықтықта ұйымдастырған дұрыс.

Газонға темекі тастамаңыз және бетті сенімді қорғамай, оның жанында дәнекерлеу немесе отпен байланысты жұмыс жүргізбеңіз.

Жасанды газонның үстіне жиһаз қоюға бола ма

Бақша жиһазын жасанды газонның үстіне қоюға болады, бірақ ұзақ қысым түкті жапырады.

Іздерді азайту үшін:

• тіреу беті кең аяқтары бар жиһаз пайдаланыңыз;
• өткір металл жиектері бар жиһаз қоймаңыз;
• жиһаздың орнын мезгіл-мезгіл өзгертіңіз;
• жиһазды жылжытқаннан кейін түкті щеткамен көтеріңіз;
• ауыр құрылымдардың бір нүктеге ұзақ қысым түсіруіне жол бермеңіз.

Автокөлікті жасанды газонға қоюға бола ма

Кәдімгі ландшафтық газонды тұрақты автотұрақ ретінде пайдалануға болмайды. Автокөлік салмағы мен дөңгелектердің қозғалысы талшықтарды жапырып, төсемді жылжытып және негізді зақымдауы мүмкін.

Көлік жүретін және тұратын аумақ үшін тиісті жүктемеге есептелген арнайы жүйе қажет.

Арамшөп пен мүктің пайда болуын қалай болдырмауға болады

Негіз дұрыс дайындалса, арамшөп сирек пайда болады. Дегенмен тұқымдар шаң және органикалық қоқыспен бірге жоғарыдан түсуі мүмкін.

Алдын алу үшін:

• жапырақтарды тұрақты түрде тазалаңыз;
• ылғал органиканың жиналуына жол бермеңіз;
• судың дұрыс ағуын қамтамасыз етіңіз;
• жиектер мен түйісу жерлерін тазалаңыз;
• қоқыс тығыздалып қалған аумақтарды тараңыз.

Жекелеген жас өсімдіктерді қолмен абайлап алып тастауға болады. Арамшөпке қарсы құралды қолданар алдында оның жасанды газонмен үйлесімді екенін тексеріңіз.

Күтімнің үлгілік кестесі

Қажеттілігіне қарай

• ірі қоқысты жинаңыз;
• жаңа дақтарды кетіріңіз;
• үй жануарларынан қалған ластануды тазалаңыз;
• қатты жел мен жауын-шашыннан кейін газонды тексеріңіз.

Мезгіл-мезгіл

• құрғақ әрі шаңды ауа райында газонды сумен шайыңыз;
• жапырылған түкті тараңыз;
• жиектерді, бұрыштарды және ағаш астындағы жерлерді тазалаңыз;
• тігістер мен периметр бойынша бекітуді тексеріңіз.

Маусым сайын

• қыстан кейін толық тексеру жүргізіңіз;
• күшті жауын-шашын маусымының алдында дренажды тексеріңіз;
• спорт алаңында толтырманың деңгейі мен таралуын бақылаңыз;
• белсенді пайдалану басталғанға дейін жергілікті зақымдарды жөндеңіз.

Бұл кесте бағыт-бағдар ретінде берілген. Астанадағы ашық әрі желді алаңды қорғалған террасаға қарағанда жиі тазалау қажет болуы мүмкін. Спорт нысанына жеке аулаға қарағанда тұрақтырақ күтім керек.

Күтім кезіндегі негізгі қателер

Газонға мүлде күтім қажет емес деп санау

Тазалау мен тараусыз жабын біртіндеп ұқыпты көрінісін жоғалтады, ал ластану судың ағуына кедергі келтіруі мүмкін.

Металл құралдарды пайдалану

Өткір тістер мен металл қылшықтар талшықтар мен негізді зақымдайды.

Агрессивті химиялық құрал қолдану

Еріткіштер мен күшті тазалау құралдары полимер талшықтардың түсін немесе құрылымын өзгертуі мүмкін.

Ажырай бастаған тігісті елемеу

Шағын зақым жүктеме әсерінен біртіндеп ұлғайып, пайдаланушыларға қауіпті болады.

Футбол алаңындағы толтырманы тексермеу

Толтырманың біркелкі болмауы түктің қалпына, амортизацияға және ойын сипаттамаларына әсер етеді.

Мұзды өткір құралмен тазалау

Күрек немесе сүймен талшықтарды кесіп, газон негізін зақымдауы мүмкін.

Кәсіби қызмет көрсету қашан қажет

Келесі жағдайларда мамандарға жүгініңіз:

• алаңда ұзын тігістер ажыраса;
• жабын астында шұңқырлар немесе үлкен толқындар пайда болса;
• су дұрыс ағып кетпесе;
• спорттық белгілеуді қалпына келтіру қажет болса;
• толтырма қатты тығыздалып қалса;
• үлкен аумаққа толтырманы біркелкі қосу қажет болса;
• негізде жыртық немесе басқа зақым пайда болса;
• футбол жабынының сипаттамаларын тексеру керек болса.

Қорытынды

Жасанды газон табиғи шөпке қарағанда әлдеқайда аз күтім талап етеді, бірақ оны толықтай қараусыз қалдыруға болмайды. Ұқыпты көріністі сақтау үшін қоқысты тұрақты жинап, бетті сумен шайып, жапырылған түкті көтеріп және дақтарды уақытында кетіру жеткілікті.

Футбол алаңында толтырманың таралуын, тігістерді, белгілеуді және жоғары жүктеме түсетін жерлерді қосымша бақылау қажет. Алаң неғұрлым қарқынды пайдаланылса, тексеру мен қызмет көрсету соғұрлым жиі жүргізіледі.

Дұрыс күтім жасанды газонның сыртқы көрінісі мен пайдалану қасиеттерін ұзақ сақтауға көмектеседі. Sporto Rico-дан футбол алаңына, жеке аулаға немесе коммерциялық аумаққа арналған CCGrass жасанды газонын таңдауға болады. Тауар Астанадағы қоймада бар, алып кету және Қазақстан бойынша жеткізу қызметтері қолжетімді.

Қолжетімді модельдерді Sporto Rico жасанды газон каталогынан көруге болады. Монтаж тәртібі «Жасанды газонды қалай төсеуге болады» мақаласында түсіндірілген.